Prófspurningar – Plöntur
Taktu prófið og sjáðu hvernig þú stendur
Æðplönturnar blágresi og undafífill. Ljósmynd: Erling Ólafsson. Mynd tekin af vef Náttúrufræðistofnunar Íslands
Mögulegar ritunarspurningar á prófi:
Þróunarsaga plantna
- Taktu saman helstu aðlaganir í þróunarsögu landplantna.
- Greindu hlutverk hverrar kynslóðar í lífsferli með kynslóðaskiptum.
- Útskýrðu hvað gerir jafna mikilvæga í þróunarsögu plantna.
- Í hvaða þrjá meginhópa skiptast plöntur og hvað einkennir hvern hóp?
- Hver var helsta áskorun plantna við að nema land og hvernig leystu þær hana?
- Af hverju var þróun innra æðakerfis mikilvæg fyrir plöntur á landi?
- Hvernig tengjast grænþörungar þróun landplantna?
- Hvaða sameiginleg einkenni hafa grænþörungar og plöntur?
- Af hverju voru stórblöð mikilvæg þróun hjá burknum?
- Hvað eru fræ og hvers vegna voru þau mikilvæg þróunarskref hjá berfrævingum?
- Lýstu kynslóðaskiptum hjá plöntum.
- Hver er munurinn á grólið og kynlið?
- Hvað er meiósa og hvaða hlutverki gegnir hún í lífsferli plantna?
- Hvernig tengjast mítósa og meiósa kynslóðaskiptum plantna?
Æðlausar plöntur
- Teldu upp tvö einkenni sem takmarka aðlögun æðlausra plantna að lífi á landi.
- Lýstu tveimur einkennum æðlausra plantna sem sanna að þær eru aðlagaðar lífi á landi.
- Greindu mun á lifrarmosa og mosum.
- Lýstu helstu einkennum æðlausra plantna og útskýrðu af hverju þær eru yfirleitt lágar.
- Hver er munurinn á æðlausum plöntum og æðplöntum með tilliti til byggingar og flutningskerfis?
- Útskýrðu hvað það þýðir að kynliðurinn sé ríkjandi hjá æðlausum plöntum.
- Af hverju þurfa æðlausar plöntur vatn til kynæxlunar?
- Lýstu hlutverki rætlinga hjá æðlausum plöntum.
- Hvernig eru lifrarmosar byggðir og hvernig geta þeir fjölgað sér?
- Hvað eru gemmur og hvaða hlutverki gegna þær?
- Lýstu helstu einkennum hornmosa.
- Hvernig lifa hornmosar í sambýli við blágrænar bakteríur og hvaða ávinning hafa þeir af því?
- Hvað einkennir mosana sem hóp og hvar finnast þeir helst?
- Hvernig taka mosar upp vatn og hvernig geta þeir lifað af þurrka?
- Útskýrðu hvað mosavísir er og hvernig hann tengist lífsferli mosa.
- Lýstu lífsferli mosa frá grói að nýrri plöntu.
- Hvernig fer kynæxlun fram hjá mosum?
- Hvað gerist eftir frjóvgun hjá mosum?
- Berðu saman lifrarmosa, hornmosa og mosa með tilliti til byggingar, búsvæðis og æxlunar.
- Hvað eiga allar æðlausar plöntur sameiginlegt þrátt fyrir mismunandi byggingu?
- Berðu saman kynæxlun og kynlausa æxlun hjá mosum og lifrarmosum.
- Hvernig sýna æðlausar plöntur fyrstu aðlaganir plantna að lífi á landi?
Frælausar æðplöntur
- Lýstu muninum á smáblöðum og stórblöðum.
- Lýstu helstu einkennum æðplantna og útskýrðu hvernig viðarvefur og sáldvefur hjálpa plöntunni að lifa á landi.
- Berðu saman smáblöð og stórblöð. Hver er helsti munurinn á byggingu þeirra og hjá hvaða plöntuhópum finnast þau?
- Útskýrðu hvernig loftaugu hjálpa plöntum að stjórna vatnstapi.
- Lýstu lífsferli burkna frá grói að fullvaxta plöntu.
- Af hverju þarf vatn til frjóvgunar hjá frælausum æðplöntum?
- Berðu saman jafna og burkna með tilliti til laufblaða, gróhirslna og vaxtarlags.
- Hvað er jarðstöngull og hvaða hlutverki gegnir hann hjá jöfnum, burknum og elftingum?
- Lýstu byggingu elftinga og útskýrðu hvernig þær sjá um ljóstillífun.
- Hvernig eru frumjafnar aðlagaðir að ljóstillífun þrátt fyrir að hafa engin raunveruleg laufblöð?
- Útskýrðu hvernig burknar geta fjölgað sér bæði með kynæxlun og kynlaust.
- Hver eru helstu einkenni byrkninga og hvaða plöntur tilheyra þeim hópi?
- Berðu saman mosa og jafna með áherslu á æðavef og byggingu plantnanna.
- Hvernig eru elftingar aðlagaðar lífi á rökum svæðum?
- Hvernig er bygging jafna frábrugðin byggingu elftinga?
Blómplöntur
- Greindu frá tveimur gerðum gróa í lífsferli fræplantna og útskýrðu hvar þau myndast og hvaða hlutverki þau gegna.
- Teldu upp einkenni lífsferils blómplantna sem finnast ekki hjá öðrum plöntuhópum.
- Lýstu helstu einkennum fræplantna og útskýrðu af hverju þær eru ríkjandi í náttúrunni í dag.
- Hvernig hjálpa fræ plöntum að lifa af erfiðar aðstæður?
- Útskýrðu hvað það þýðir að fræplöntur séu misgróa.
- Hver er helsti munurinn á berfrævingum og dulfrævingum?
- Hvernig eru barrtré aðlöguð köldu og þurru loftslagi?
- Lýstu lífsferli furutrés.
- Hvað einkennir dulfrævinga og af hverju eru þeir fjölbreyttasti hópur plantna?
- Berðu saman einkímblöðunga og tvíkímblöðunga.
- Lýstu byggingu blóms og hlutverki einstakra hluta þess.
- Hvernig hjálpa krónublöð og blómasafi við frævun?
- Hvað eru frjóberar og hvernig stuðla þeir að kynæxlun blómplantna?
- Lýstu mismunandi leiðum sem aldin nota til að dreifa fræjum.